Thủ tướng Anh đối mặt cảnh báo tăng thuế sau loạt chính sách chi tiêu mới

Trong những ngày đầu tiên nhậm chức, tân Thủ tướng Anh Andy Burnham đã nhanh chóng công bố một loạt chính sách nhằm giải quyết khủng hoảng chi phí sinh hoạt. Tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế hàng đầu đã lên tiếng cảnh báo rằng những cam kết chi tiêu này có thể buộc Bộ trưởng Tài chính phải tăng thuế đáng kể để bù đắp ngân sách.

Những cam kết đầu tiên của tân Thủ tướng

Ngay sau khi bước vào Phố Downing, Thủ tướng Andy Burnham đã đưa ra nhiều sáng kiến chính sách được kỳ vọng sẽ giảm bớt gánh nặng tài chính cho người dân và doanh nghiệp. Trong số đó, đáng chú ý nhất là việc cắt giảm 20% thuế suất kinh doanh (business rate) đối với các quán rượu, câu lạc bộ và địa điểm biểu diễn nhạc sống. Thuế suất kinh doanh là một loại thuế địa phương mà các doanh nghiệp phải nộp dựa trên giá trị tài sản kinh doanh của họ, và việc cắt giảm này được xem là một động thái hỗ trợ quan trọng cho ngành dịch vụ. Ngoài ra, chính phủ mới cũng đề xuất cắt giảm thuế giá trị gia tăng (VAT) đối với hóa đơn tiền điện và áp dụng mức giá vé xe buýt tối đa 2 bảng Anh cho mỗi chuyến đi kể từ tháng 1 năm sau. Các chính sách này đều được thiết kế để trực tiếp giảm chi phí sinh hoạt cho người dân Anh, vốn đang phải đối mặt với áp lực lạm phát cao trong thời gian qua. Riêng việc cắt giảm thuế suất kinh doanh được dự báo sẽ tiêu tốn của chính phủ khoảng 100 triệu bảng Anh mỗi năm, nhưng nguồn tài trợ cụ thể cho khoản chi này vẫn chưa được làm rõ.

Giới chuyên gia kinh tế lên tiếng cảnh báo

Trước những cam kết chi tiêu đầy tham vọng của Thủ tướng Burnham, nhiều nhà kinh tế đã bày tỏ sự lo ngại về tính bền vững của các chính sách này nếu không có nguồn tài chính rõ ràng. Ông John Healey, Bộ trưởng Tài chính, có thể sẽ phải đối mặt với áp lực lớn trong việc tìm kiếm nguồn thu để bù đắp cho các khoản chi mới. James Smith, nhà kinh tế trưởng tại Resolution Foundation – một tổ chức nghiên cứu kinh tế uy tín, nhận định trên tờ The Telegraph rằng: 'Tùy thuộc vào tổng chi phí của tất cả các chính sách này, thì một ngân sách tăng cường đáng kể nguồn thu là điều cần thiết để chi trả cho một số hạng mục lớn đó.' Tương tự, ông Stephen Millard, Phó Giám đốc Viện Nghiên cứu Kinh tế và Xã hội Quốc gia (National Institute of Economic and Social Research), cũng chia sẻ quan điểm: 'Không rõ liệu số tiền đó có sẵn mà không cần tăng thuế hay không. Để đáp ứng những cam kết này, thuế sẽ phải tăng ở đâu đó. Câu hỏi đặt ra, tất nhiên, là ở đâu.' Những cảnh báo này nhấn mạnh rằng, dù ý định giảm gánh nặng chi phí sinh hoạt là tốt, nhưng việc thực hiện mà không có kế hoạch tài chính vững chắc có thể dẫn đến những hệ lụy không mong muốn.

Tranh cãi về nguồn tài trợ và áp lực tài chính

Thủ tướng Burnham đã nhiều lần khẳng định rằng các kế hoạch chính sách của ông đều được cấp vốn đầy đủ. Tuy nhiên, một diễn biến bất ngờ đã làm dấy lên nghi ngờ về tuyên bố này. Cựu Bộ trưởng Darren Jones, người vừa bị sa thải, đã tiết lộ vào hôm thứ Ba rằng chương trình định danh kỹ thuật số (Digital ID scheme) – vốn được dự kiến dùng để tài trợ cho việc cắt giảm thuế VAT hóa đơn năng lượng – thực chất lại chưa hề được cấp vốn ngay từ đầu. Thông tin này đã tạo ra một làn sóng tranh cãi về sự minh bạch trong việc quản lý ngân sách của chính phủ mới. Sir Mel Stride, Bộ trưởng Tài chính đối lập của Đảng Bảo thủ, cũng đã lên tiếng chỉ trích chính phủ vì 'không thực sự chỉ rõ tiền sẽ đến từ đâu.' Khi được hỏi về việc có ủng hộ chính sách giới hạn giá vé xe buýt 2 bảng Anh của Thủ tướng Burnham hay không, Sir Mel trả lời trên BBC Breakfast rằng: 'Bất cứ điều gì nhằm kiểm soát áp lực chi phí sinh hoạt, tất nhiên, đều rất quan trọng, bởi dưới thời chính phủ này, chúng ta đã chứng kiến mức lạm phát rất cao, cùng nhiều vấn đề khác.' Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh một điểm quan trọng hơn: 'Dưới thời Lao động, chúng ta đã phải đối mặt với một khoản nợ khổng lồ, với chi phí trả nợ rất lớn, và điều đó có nghĩa là chúng ta thực sự phải, với tư cách là một chính phủ, gánh vác trách nhiệm tài chính nghiêm túc.' Những bình luận này phản ánh mối lo ngại sâu sắc về tình hình nợ công của Anh và khả năng tài trợ cho các chính sách mới trong bối cảnh ngân sách eo hẹp.