Andy Burnham và khả năng cải cách thuế bất động sản tại Anh

Trong bối cảnh ông Andy Burnham nổi lên như một ứng viên hàng đầu cho vị trí Thủ tướng Anh, những đề xuất của ông về cải cách thuế bất động sản đang thu hút sự chú ý đặc biệt. Cựu Thị trưởng Greater Manchester đã gợi mở về khả năng thay đổi đáng kể đối với thuế trước bạ (stamp duty) và thuế hội đồng (council tax), những sắc thuế có tác động trực tiếp đến mọi người dân, bao gồm cộng đồng người Việt đang sinh sống và làm việc tại Anh.

Những định hướng chính sách từ ứng viên Thủ tướng

Ông Andy Burnham, hiện là Nghị sĩ đại diện cho khu vực Makerfield, đã cam kết tuân thủ các lời hứa trong cương lĩnh tranh cử năm 2024 của Đảng Lao động, đó là không tăng thuế thu nhập, thuế giá trị gia tăng (VAT) và bảo hiểm quốc gia (National Insurance). Tuy nhiên, ông cũng hé lộ về "một số thay đổi" trong chính sách thuế khác. Cụ thể, ông đề xuất khả năng tăng thuế suất doanh nghiệp đối với các nhà kho lớn để lấy nguồn tài trợ cho việc cắt giảm thuế cho các quán rượu (pubs) và một số doanh nghiệp kinh doanh trên phố chính (high-street businesses) đang gặp khó khăn. Đáng chú ý hơn cả, trong chiến dịch trở lại Quốc hội vào tháng 5 vừa qua, ông Burnham đã bày tỏ mong muốn thay đổi cách đánh thuế đối với tài sản và đất đai. Đây là một vấn đề đã được ông quan tâm từ lâu và có thể trở thành trọng tâm trong chương trình nghị sự của một chính phủ do ông lãnh đạo.

Đề xuất thay thế thuế trước bạ bằng thuế giá trị đất

Một trong những biện pháp mà ông Burnham đã công khai ủng hộ trong quá khứ là bãi bỏ thuế trước bạ (stamp duty) và thay thế bằng thuế giá trị đất (Land Value Tax – LVT). Thuế giá trị đất là một khoản thuế thường niên được tính toán dựa trên giá trị của bản thân mảnh đất, không bao gồm giá trị của các công trình xây dựng hay những cải tạo trên tài sản đó. Ý tưởng này nhằm khuyến khích sử dụng đất hiệu quả hơn và giảm gánh nặng thuế cho việc phát triển hay cải tạo nhà cửa. Ngoài LVT, một đề xuất khác mà ông Burnham được cho là đã ủng hộ là thuế tài sản theo tỷ lệ (proportional property tax) – một loại thuế hàng năm dựa trên một phần trăm giá trị của tài sản. Mặc dù những đề xuất này đã được đưa ra, vẫn chưa có thông tin rõ ràng liệu ông sẽ thực sự triển khai những thay đổi này khi nắm quyền, vì việc chuyển đổi từ ý tưởng sang thực tế chính sách luôn đối mặt với nhiều thách thức chính trị và thực tiễn.

Thuế trước bạ hiện hành và những tranh cãi

Thuế trước bạ là loại thuế mà người mua nhà phải trả khi mua bất động sản hoặc đất đai có giá trị trên 125.000 bảng Anh. Đối với những người mua nhà lần đầu, ngưỡng này được nâng lên 300.000 bảng Anh tại Anh và Bắc Ireland. Đây là một khoản chi phí đáng kể đối với bất kỳ ai muốn sở hữu nhà ở tại Vương quốc Anh. Viện Nghiên cứu Tài chính (Institute for Fiscal Studies – IFS), một tổ chức tư vấn độc lập uy tín, đã mô tả thuế trước bạ là "một trong những loại thuế gây thiệt hại kinh tế nhất." Ngay cả bà Kemi Badenoch, một thành viên của chính phủ Đảng Bảo thủ, cũng từng tuyên bố vào năm ngoái rằng một chính phủ Bảo thủ sẽ bãi bỏ loại thuế này đối với nhà ở chính. Bản thân ông Andy Burnham cũng là một người chỉ trích mạnh mẽ thuế trước bạ. Ông từng viết trên tờ Guardian vào năm 2010 rằng: "Thuế giá trị đất (LVT), một loại thuế hàng năm dựa trên giá thuê thị trường của đất, sẽ cho phép bãi bỏ thuế trước bạ – một loại thuế đánh vào khát vọng của những người trẻ muốn an cư lạc nghiệp và phát triển cuộc sống." Trong suốt 16 năm kể từ đó, ông Burnham đã liên tục kêu gọi cải cách các loại thuế bất động sản. Tuy nhiên, việc ủng hộ cải cách và thực sự ban hành nó khi đối mặt với thực tế chính trị và thực tiễn điều hành là hai vấn đề hoàn toàn khác biệt.